Thành lập đội phòng cháy chữa cháy cơ sở là công việc cần thiết nhằm xây dựng lực lượng PCCC tại chỗ, giúp cơ quan, doanh nghiệp chủ động xử lý các tình huống cháy nổ ngay từ giai đoạn ban đầu. Đối với các nhà máy, khu công nghiệp, kho hàng, cơ sở sản xuất và kinh doanh có nguy cơ cháy cao, việc tổ chức đội PCCC cơ sở không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là giải pháp bảo vệ tính mạng con người, tài sản và hoạt động kinh doanh.
Đội PCCC cơ sở tại Bắc Ninh giữ vai trò gì trong những phút đầu xảy ra cháy?
Phát hiện và báo động
Khi xảy ra cháy, vài phút đầu tiên thường quyết định khả năng kiểm soát đám cháy trước khi lan rộng. Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở là lực lượng có mặt trực tiếp tại nhà xưởng, kho hàng, văn phòng hoặc cơ sở kinh doanh nên có khả năng phát hiện sự cố và tổ chức báo động nhanh hơn lực lượng bên ngoài.
Tại Bắc Ninh, nhiều cơ sở sản xuất có diện tích lớn và vận hành theo nhiều ca nên việc bố trí lực lượng PCCC tại chỗ càng quan trọng. Thành viên đội cần biết cách nhận diện tín hiệu báo cháy, xác định khu vực phát sinh sự cố, thông báo cho người trong cơ sở và nhanh chóng kích hoạt quy trình ứng phó đã được xây dựng.
Chữa cháy ban đầu
Khi đám cháy mới phát sinh và còn trong khả năng kiểm soát, lực lượng PCCC cơ sở có nhiệm vụ sử dụng các phương tiện được trang bị để tổ chức chữa cháy ban đầu. Việc xử lý nhanh có thể hạn chế cháy lan sang máy móc, nguyên liệu, kho hàng hoặc các khu vực có nguy cơ cháy cao hơn.
Hiệu quả chữa cháy ban đầu phụ thuộc rất lớn vào việc thành viên có được huấn luyện và thường xuyên thực hành hay không. Một đội PCCC chỉ có danh sách trên giấy nhưng không biết vị trí bình chữa cháy, họng nước hoặc cách vận hành thiết bị sẽ khó phát huy vai trò khi xảy ra tình huống thực tế.
Hướng dẫn thoát nạn
Khi đám cháy có nguy cơ ảnh hưởng đến người trong công trình, đội PCCC cơ sở phải nhanh chóng hướng dẫn người lao động và khách đang có mặt di chuyển theo lối thoát nạn an toàn. Thành viên cần nắm rõ mặt bằng, cửa thoát hiểm, cầu thang và khu vực tập kết để tránh tình trạng di chuyển hỗn loạn.
Đối với các nhà máy tại Bắc Ninh có hàng trăm lao động làm việc cùng lúc, việc phân công người hướng dẫn thoát nạn tại từng khu vực rất cần thiết. Khi trách nhiệm được xác định trước, đội PCCC có thể chủ động kiểm tra khu vực, hỗ trợ người gặp khó khăn và hạn chế tình trạng quay lại khu vực nguy hiểm.
Phối hợp lực lượng chuyên nghiệp
Khi lực lượng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ đến hiện trường, đội PCCC cơ sở là lực lượng nắm rõ nhất đặc điểm của công trình. Thành viên có thể cung cấp thông tin về vị trí cháy, loại hàng hóa, nguồn điện, nguồn nước, khu vực có người mắc kẹt và những nguy cơ đặc biệt trong nhà xưởng.
Việc phối hợp hiệu quả giúp lực lượng chuyên nghiệp nhanh chóng lựa chọn phương án tiếp cận phù hợp. Vì vậy, đội PCCC cơ sở tại Bắc Ninh không chỉ thực hiện chữa cháy ban đầu mà còn đóng vai trò kết nối thông tin giữa doanh nghiệp và lực lượng chữa cháy khi xử lý sự cố.
Cơ sở nào cần tổ chức lực lượng PCCC tại chỗ?
Nhà xưởng
Nhà xưởng sản xuất thường tập trung máy móc, hệ thống điện, nguyên liệu và số lượng lớn người lao động nên nguy cơ cháy có thể xuất hiện ở nhiều khu vực khác nhau. Cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC và có từ 20 người thường xuyên làm việc trở lên thuộc trường hợp phải thành lập Đội PCCC và cứu nạn, cứu hộ cơ sở theo quy định hiện hành.
Tại Bắc Ninh, doanh nghiệp có nhà xưởng trong các khu công nghiệp nên kiểm tra số người thường xuyên làm việc và loại hình cơ sở của mình để xác định nghĩa vụ tổ chức lực lượng. Không nên chỉ căn cứ vào diện tích nhà xưởng hoặc số lượng lao động tại một thời điểm nhất định.
Kho hàng
Kho hàng có thể chứa bao bì, linh kiện, nguyên vật liệu hoặc hàng thành phẩm với mật độ lớn. Khi xảy ra cháy, lượng hàng tập trung có thể làm đám cháy phát triển nhanh và gây thiệt hại lớn nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời.
Việc tổ chức lực lượng PCCC tại chỗ giúp cơ sở duy trì khả năng ứng phó ngay cả ngoài giờ hành chính. Đối với kho hoạt động theo nhiều ca tại Bắc Ninh, doanh nghiệp còn phải tính đến việc bố trí nhân sự phù hợp với thời gian vận hành thực tế.
Cơ sở dịch vụ
Các cơ sở dịch vụ có người lao động và khách hàng thường xuyên ra vào cần đặc biệt chú trọng lực lượng hướng dẫn thoát nạn. Trong tình huống cháy, khách thường không quen thuộc với mặt bằng nên khả năng mất phương hướng hoặc lựa chọn sai lối thoát có thể cao hơn người làm việc thường xuyên.
Do đó, thành viên đội PCCC nên được bố trí tại các khu vực dễ tiếp cận và nắm rõ đặc điểm vận hành của cơ sở. Ngoài việc chữa cháy, nhiệm vụ kiểm soát dòng người và hướng dẫn di chuyển an toàn cũng cần được đưa vào phương án thực tế.
Văn phòng và công trình tập trung đông người
Văn phòng có thể không chứa nhiều nguyên liệu dễ cháy như nhà xưởng nhưng vẫn tồn tại nguy cơ từ hệ thống điện, thiết bị văn phòng, khu vực lưu trữ và số lượng người tập trung. Khi nằm trong công trình lớn hoặc tòa nhà nhiều tầng, việc thoát nạn cũng có thể phức tạp hơn.
Công trình tập trung đông người cần có lực lượng tại chỗ đủ khả năng hướng dẫn và kiểm soát khu vực khi xảy ra sự cố. Doanh nghiệp nên phân công thành viên theo từng tầng hoặc từng khu vực thay vì chỉ bố trí một nhóm tập trung tại một vị trí.
Xác định số lượng thành viên đội PCCC cơ sở
Theo quy mô lao động
Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, cơ sở có từ 20 đến 50 người thường xuyên làm việc bố trí tối thiểu 10 người trong đội; trên 50 đến 100 người bố trí tối thiểu 15 người; trên 100 người bố trí tối thiểu 25 người. Số lượng đội trưởng, đội phó cũng được xác định tương ứng với từng quy mô.
Doanh nghiệp tại Bắc Ninh nên căn cứ vào số người thường xuyên làm việc tại cơ sở để xác định số thành viên tối thiểu thay vì lựa chọn tùy ý. Nếu quy mô nhân sự tăng đáng kể, danh sách đội cũng cần được rà soát để bảo đảm phù hợp.
Theo số ca làm việc
Số lượng đội viên trên danh sách chỉ phản ánh một phần khả năng ứng phó. Nếu doanh nghiệp vận hành hai hoặc ba ca nhưng phần lớn thành viên đội chỉ làm ca hành chính thì vào ban đêm lực lượng thực tế có thể không đủ để xử lý sự cố.
Khi tổ chức đội PCCC cơ sở tại Bắc Ninh, doanh nghiệp nên phân bổ thành viên giữa các ca để mỗi thời điểm hoạt động đều có người biết sử dụng thiết bị và thực hiện nhiệm vụ thoát nạn. Đây là yếu tố rất quan trọng đối với nhà máy hoạt động liên tục.
Theo mức độ nguy hiểm cháy
Ngoài số lượng lao động, doanh nghiệp nên đánh giá đặc điểm nguy hiểm cháy tại từng khu vực để bố trí lực lượng hợp lý. Khu vực sử dụng nhiều thiết bị điện, vật liệu dễ cháy hoặc có hoạt động sinh nhiệt cần được ưu tiên người có kỹ năng xử lý tình huống.
Một cơ sở có quy mô lao động không quá lớn nhưng có nhiều khu vực nguy cơ cao vẫn nên bố trí lực lượng thực tế đủ mạnh. Mục tiêu không chỉ là đạt số lượng tối thiểu mà phải bảo đảm có người có khả năng phản ứng ngay tại nơi dễ phát sinh cháy.
Theo diện tích và số khu vực hoạt động
Nhà máy có diện tích lớn hoặc nhiều nhà xưởng tách biệt cần tính đến khoảng cách di chuyển của đội viên. Nếu tất cả thành viên tập trung tại một phân xưởng thì khi cháy xảy ra ở kho hoặc khu vực khác, thời gian tiếp cận có thể bị kéo dài.
Doanh nghiệp nên bố trí lực lượng theo khu vực sản xuất, kho, văn phòng và khu phụ trợ. Cách tổ chức này giúp người gần hiện trường nhất có thể triển khai chữa cháy và báo động trước khi lực lượng khác đến hỗ trợ.
Cơ cấu tổ chức đội PCCC cơ sở
Đội trưởng
Đội trưởng là người chịu trách nhiệm tổ chức hoạt động chung của đội PCCC cơ sở và điều phối lực lượng khi có tình huống. Người được lựa chọn cần hiểu mặt bằng, quy trình sản xuất và các khu vực có nguy cơ cháy tại cơ sở.
Đối với doanh nghiệp tại Bắc Ninh, đội trưởng nên là người có mặt thường xuyên và có khả năng phối hợp với các bộ phận quản lý. Việc bổ nhiệm một người ít có mặt tại cơ sở có thể làm giảm hiệu quả chỉ huy khi xảy ra cháy.
Đội phó
Đội phó hỗ trợ đội trưởng trong công tác kiểm tra, huấn luyện và tổ chức lực lượng. Khi đội trưởng vắng mặt, đội phó cần có khả năng thay thế để duy trì việc chỉ huy trong tình huống khẩn cấp.
Số đội phó được bố trí theo quy mô lực lượng của cơ sở theo quy định hiện hành. Doanh nghiệp nên lựa chọn đội phó ở các ca hoặc khu vực khác nhau để tăng khả năng duy trì chỉ huy tại mọi thời điểm.
Tổ chữa cháy
Tổ chữa cháy là nhóm trực tiếp sử dụng bình chữa cháy, hệ thống cấp nước hoặc các phương tiện phù hợp để xử lý đám cháy ban đầu. Thành viên cần biết chính xác vị trí phương tiện và lựa chọn loại thiết bị phù hợp với từng tình huống.
Trong nhà xưởng, tổ chữa cháy nên được phân công theo khu vực để giảm thời gian tiếp cận hiện trường. Việc thực hành định kỳ giúp thành viên hình thành phản xạ thay vì phải tìm hiểu cách sử dụng thiết bị khi đám cháy đã xảy ra.
Tổ thoát nạn và cứu người
Tổ thoát nạn có nhiệm vụ hướng dẫn người trong công trình rời khỏi khu vực nguy hiểm và hỗ trợ người cần trợ giúp. Thành viên phải nắm rõ lối thoát, điểm tập kết và phương pháp kiểm tra khu vực sau khi sơ tán.
Đối với cơ sở đông người, nhiệm vụ này cần được phân công rõ đến từng khu vực. Việc có một nhóm chuyên phụ trách thoát nạn giúp tránh tình trạng tất cả đội viên chỉ tập trung chữa cháy mà bỏ sót nhiệm vụ bảo vệ con người.
Tiêu chí lựa chọn thành viên đội PCCC
Có mặt thường xuyên tại cơ sở
Thành viên đội PCCC nên là những người thường xuyên làm việc tại nhà xưởng, kho hoặc văn phòng. Khi có sự cố, lực lượng tại chỗ chỉ phát huy tác dụng nếu đội viên có thể nhanh chóng có mặt tại hiện trường.
Doanh nghiệp không nên đưa quá nhiều nhân sự thường xuyên đi công tác hoặc làm việc ngoài cơ sở vào danh sách chính. Việc lựa chọn đúng người giúp danh sách hồ sơ phản ánh đúng lực lượng thực tế.
Có sức khỏe phù hợp
Hoạt động chữa cháy, di chuyển thiết bị và hỗ trợ thoát nạn có thể yêu cầu sức lực và khả năng phản ứng nhanh. Vì vậy, khi bố trí nhân sự, doanh nghiệp nên lựa chọn người có sức khỏe phù hợp với nhiệm vụ được giao.
Không phải mọi thành viên đều phải thực hiện cùng một nhiệm vụ. Người không phù hợp với hoạt động chữa cháy trực tiếp có thể được phân công báo động, liên lạc hoặc hướng dẫn thoát nạn nếu đáp ứng yêu cầu công việc.
Nắm được mặt bằng
Người hiểu rõ mặt bằng sẽ biết nhanh vị trí bình chữa cháy, tủ điện, nguồn nước, lối thoát hiểm và khu vực nguy hiểm. Đây là lợi thế rất lớn trong những phút đầu xảy ra sự cố.
Đối với nhà máy có nhiều phân xưởng tại Bắc Ninh, nên lựa chọn thành viên từ từng khu vực khác nhau. Nhờ đó, mỗi khu vực đều có người am hiểu thực tế và có thể hỗ trợ lực lượng bên ngoài khi cần.
Có khả năng xử lý tình huống nhanh
Thành viên đội PCCC cần giữ được sự bình tĩnh và có khả năng thực hiện đúng nhiệm vụ khi có tình huống bất ngờ. Khả năng này được hình thành không chỉ từ kinh nghiệm mà còn thông qua huấn luyện và diễn tập thường xuyên.
Doanh nghiệp nên quan sát kết quả thực hành để điều chỉnh nhiệm vụ cho từng người. Người có khả năng chỉ huy có thể đảm nhận vai trò điều phối, trong khi người thành thạo thiết bị nên được bố trí vào nhóm chữa cháy.
Hồ sơ thành lập đội PCCC cơ sở
Quyết định thành lập
Quyết định thành lập là tài liệu xác lập chính thức đội PCCC và cứu nạn, cứu hộ cơ sở. Nội dung cần thể hiện cơ cấu đội và trách nhiệm tổ chức thực hiện của các cá nhân liên quan.
Người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm thành lập và duy trì hoạt động của đội đối với trường hợp thuộc diện phải tổ chức lực lượng. Vì vậy, quyết định không nên được xem là giấy tờ hình thức mà phải gắn với cơ chế vận hành thực tế.
Danh sách thành viên
Danh sách cần thể hiện đầy đủ những người tham gia đội và chức danh tương ứng. Doanh nghiệp nên kiểm tra để bảo đảm người có tên trong danh sách vẫn đang làm việc tại cơ sở.
Khi có nhân sự nghỉ việc hoặc chuyển bộ phận, danh sách cần được cập nhật kịp thời. Một danh sách không đúng nhân sự thực tế sẽ làm giảm khả năng tổ chức lực lượng khi xảy ra sự cố.
Phân công chức trách
Mỗi thành viên cần biết mình phải làm gì khi có cháy thay vì chỉ biết rằng mình thuộc đội PCCC. Doanh nghiệp có thể phân công theo nhiệm vụ báo động, chữa cháy, thoát nạn, cứu người, liên lạc hoặc hỗ trợ kỹ thuật.
Phân công càng rõ thì khả năng phối hợp càng hiệu quả. Trong diễn tập, doanh nghiệp cũng có thể kiểm tra xem từng vị trí đã thực hiện đúng vai trò hay chưa để điều chỉnh.
Hồ sơ đào tạo nghiệp vụ
Hồ sơ huấn luyện là căn cứ thể hiện thành viên đã được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết. Doanh nghiệp cần lưu các tài liệu liên quan đến quá trình huấn luyện theo yêu cầu áp dụng đối với cơ sở.
Ngoài việc lưu hồ sơ, nội dung đào tạo phải được chuyển hóa thành kỹ năng thực tế. Việc kiểm tra lại khả năng sử dụng bình chữa cháy và xử lý tình huống sẽ giúp đánh giá hiệu quả huấn luyện rõ hơn.
Nhiệm vụ của đội trưởng PCCC cơ sở
Tổ chức kiểm tra
Đội trưởng cần phối hợp kiểm tra tình trạng phương tiện, lối thoát nạn và các khu vực có nguy cơ cháy. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề như bình chữa cháy bị che khuất, lối thoát bị cản trở hoặc thiết bị không còn sẵn sàng.
Tại nhà xưởng Bắc Ninh có hoạt động sản xuất liên tục, các điều kiện có thể thay đổi nhanh do bố trí máy móc hoặc hàng hóa. Vì vậy, kiểm tra cần gắn với hiện trạng thực tế chứ không chỉ thực hiện theo hồ sơ ban đầu.
Phân công lực lượng
Đội trưởng cần bảo đảm mỗi thành viên hiểu nhiệm vụ và vị trí của mình. Với cơ sở nhiều ca, việc phân công còn phải tính đến khả năng duy trì lực lượng ở từng thời điểm.
Khi có thay đổi lịch làm việc hoặc nhân sự, đội trưởng cần chủ động bố trí người thay thế. Điều này giúp tránh khoảng trống lực lượng vào ca đêm, cuối tuần hoặc ngày lễ.
Chỉ huy khi có cháy
Trong giai đoạn đầu của sự cố, đội trưởng hoặc người được phân công thay thế phải nhanh chóng đánh giá tình hình và tổ chức lực lượng. Các nhiệm vụ chữa cháy, cắt nguồn nguy hiểm, thoát nạn và gọi lực lượng hỗ trợ cần được triển khai đồng thời.
Khả năng chỉ huy hiệu quả phụ thuộc nhiều vào việc đã diễn tập trước đó. Khi từng thành viên quen nhiệm vụ, đội trưởng có thể tập trung điều phối thay vì phải hướng dẫn từng thao tác nhỏ.
Phối hợp diễn tập
Đội trưởng tham gia xây dựng và tổ chức các tình huống diễn tập phù hợp với đặc điểm cơ sở. Kịch bản nên xuất phát từ những nguy cơ thực tế thay vì chỉ lặp lại một tình huống đơn giản qua nhiều năm.
Sau diễn tập, đội trưởng cần đánh giá điểm chậm, sai thao tác hoặc thiếu thiết bị để đề xuất khắc phục. Đây là cách biến diễn tập thành công cụ cải thiện hệ thống PCCC thay vì hoạt động mang tính hình thức.
Huấn luyện đội PCCC tại Bắc Ninh
Nhận biết nguy cơ cháy
Thành viên cần được hướng dẫn nhận biết các nguồn có thể gây cháy như hệ thống điện, thiết bị sinh nhiệt, hoạt động hàn cắt hoặc vật liệu dễ cháy. Kiến thức này giúp đội viên tham gia phòng ngừa trước khi xảy ra sự cố.
Đối với từng nhà máy, nội dung huấn luyện nên gắn với dây chuyền sản xuất thực tế. Một cơ sở điện tử sẽ có nguy cơ khác với kho bao bì hoặc nhà xưởng cơ khí nên không thể chỉ áp dụng nội dung chung.
Sử dụng bình chữa cháy
Bình chữa cháy là phương tiện phổ biến nhưng hiệu quả phụ thuộc vào khả năng lựa chọn và thao tác đúng. Thành viên cần được thực hành cách kiểm tra, mang bình, rút chốt và hướng chất chữa cháy vào vị trí phù hợp.
Việc thực hành định kỳ giúp người sử dụng không lúng túng khi có cháy. Doanh nghiệp cũng nên kết hợp huấn luyện với việc hướng dẫn nhận biết tình trạng bình không còn bảo đảm sử dụng.
Sử dụng hệ thống chữa cháy
Nếu cơ sở được trang bị họng nước, bơm chữa cháy hoặc hệ thống hỗ trợ khác, đội viên cần hiểu nguyên tắc vận hành. Không nên chỉ giao toàn bộ hệ thống cho một vài nhân viên kỹ thuật.
Khi người phụ trách chính vắng mặt, thành viên khác vẫn cần biết cách kích hoạt hoặc hỗ trợ vận hành. Đây là yếu tố quan trọng đối với nhà máy hoạt động nhiều ca.
Kỹ năng thoát nạn và cứu người
Huấn luyện cần bao gồm kỹ năng hướng dẫn người di chuyển an toàn, hỗ trợ người bị thương và kiểm soát khu vực tập kết. Thành viên cũng phải hiểu giới hạn an toàn để không tự đưa mình vào tình huống nguy hiểm.
Trong môi trường nhà máy đông lao động, kỹ năng thoát nạn có ý nghĩa không kém chữa cháy. Việc tổ chức dòng người nhanh và có trật tự giúp giảm đáng kể nguy cơ thương vong khi xảy ra sự cố lớn.
Trang bị cho đội PCCC cơ sở
Phương tiện chữa cháy
Đội PCCC cần được tiếp cận nhanh với các phương tiện chữa cháy đã trang bị tại cơ sở. Vị trí bố trí phải dễ nhận biết, không bị hàng hóa hoặc máy móc che chắn.
Doanh nghiệp cần kiểm tra tình trạng thiết bị theo định kỳ và xử lý ngay khi phát hiện hư hỏng. Phương tiện có đủ số lượng nhưng không hoạt động khi cần vẫn làm mất ý nghĩa của lực lượng tại chỗ.
Đèn pin và thiết bị hỗ trợ
Trong tình huống mất điện hoặc có nhiều khói, đèn pin và các thiết bị hỗ trợ có thể giúp đội viên di chuyển và nhận biết lối đi. Thiết bị nên được bố trí tại vị trí dễ lấy và kiểm tra pin thường xuyên.
Đối với kho hoặc nhà xưởng có diện tích lớn, thiết bị chiếu sáng di động có thể hỗ trợ đáng kể khi xử lý sự cố vào ban đêm. Doanh nghiệp nên lựa chọn thiết bị dựa trên đặc điểm sử dụng thực tế.
Phương tiện bảo hộ
Trang bị bảo hộ giúp giảm rủi ro cho người tham gia xử lý sự cố. Tùy tính chất cơ sở, doanh nghiệp có thể bố trí các phương tiện phù hợp để hỗ trợ thành viên khi tiếp cận khu vực cháy.
Việc có trang bị không đồng nghĩa đội viên được phép đi vào mọi khu vực nguy hiểm. Thành viên cần được huấn luyện về phạm vi sử dụng và biết khi nào phải rút lui để chờ lực lượng chuyên nghiệp.
Thiết bị liên lạc
Liên lạc nhanh giúp đội trưởng biết tình hình tại các khu vực và điều phối lực lượng phù hợp. Điện thoại, bộ đàm hoặc hệ thống liên lạc nội bộ có thể được sử dụng tùy quy mô cơ sở.
Đối với nhà máy lớn tại Bắc Ninh, bộ đàm thường hữu ích khi thành viên làm việc ở nhiều phân xưởng. Tuy nhiên, thiết bị phải được duy trì pin và kiểm tra khả năng liên lạc thường xuyên.
Tổ chức đội PCCC theo ca sản xuất
Ca ngày
Ca ngày thường có đầy đủ nhân sự quản lý và kỹ thuật nên dễ bố trí lực lượng hơn. Doanh nghiệp cần bảo đảm thành viên đội được phân bổ tại các khu vực sản xuất thay vì tập trung toàn bộ ở văn phòng.
Việc phân công theo vị trí làm việc giúp đội viên tiếp cận hiện trường nhanh. Người phụ trách từng khu vực cũng dễ kiểm soát số người cần sơ tán khi xảy ra sự cố.
Ca đêm
Ca đêm thường có số lượng lao động ít hơn nhưng khả năng phát hiện cháy cũng có thể chậm hơn. Vì vậy, đội PCCC cần được bố trí đủ người có kỹ năng để xử lý tình huống trong thời gian này.
Doanh nghiệp không nên mặc định rằng ít người làm việc thì nguy cơ cháy thấp. Máy móc và hệ thống điện vẫn hoạt động nên lực lượng trực đêm cần được tổ chức thực chất.
Ngày nghỉ
Một số nhà máy vẫn có bảo vệ, kỹ thuật hoặc bộ phận kho làm việc vào ngày nghỉ. Doanh nghiệp cần xác định rõ những người nào chịu trách nhiệm xử lý khi xảy ra sự cố trong thời gian lực lượng chính không có mặt.
Nếu hoạt động sản xuất vẫn diễn ra, việc bố trí lực lượng PCCC cần phù hợp với ca thực tế. Không nên để ngày nghỉ trở thành khoảng thời gian không có người đủ khả năng sử dụng phương tiện chữa cháy.
Nhân sự dự phòng khi thành viên vắng mặt
Nghỉ phép, nghỉ ốm hoặc đi công tác có thể làm giảm số thành viên thực tế trong một ca. Vì vậy, doanh nghiệp nên có nhân sự dự phòng đã được huấn luyện để thay thế khi cần.
Việc xây dựng danh sách dự phòng đặc biệt hữu ích đối với nhà máy có nhiều ca. Khi có thay đổi, quản lý ca có thể nhanh chóng bố trí người thay thế thay vì để thiếu lực lượng.
Đội PCCC trong nhà xưởng FDI tại Bắc Ninh
Phối hợp với bộ phận EHS
Tại nhiều doanh nghiệp FDI, bộ phận EHS phụ trách đồng thời các vấn đề môi trường, sức khỏe nghề nghiệp và an toàn. Đội PCCC cơ sở cần phối hợp chặt chẽ với bộ phận này trong kiểm tra nguy cơ và xây dựng phương án ứng phó.
EHS có thể hỗ trợ tổng hợp dữ liệu sự cố và đề xuất biện pháp phòng ngừa, trong khi đội PCCC cung cấp thông tin thực tế tại hiện trường. Sự phối hợp giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống an toàn thống nhất.
Kiểm soát nhà thầu
Nhà thầu thực hiện hàn cắt, sửa chữa hoặc thi công có thể làm phát sinh nguy cơ cháy. Đội PCCC và bộ phận an toàn cần kiểm tra điều kiện trước khi cho phép thực hiện công việc có nguy cơ cao.
Trong thời gian thi công, cần xác định rõ người giám sát và phương tiện chữa cháy dự phòng. Đây là nội dung đặc biệt quan trọng tại nhà máy đang sản xuất nhưng vẫn thường xuyên cải tạo dây chuyền.
Kiểm tra khu vực sản xuất
Đội PCCC cần tham gia kiểm tra khu vực sản xuất để phát hiện tình trạng sử dụng điện không an toàn, vật liệu dễ cháy bố trí không phù hợp hoặc lối thoát bị cản trở. Những vấn đề nhỏ nếu được xử lý sớm có thể ngăn ngừa sự cố lớn.
Doanh nghiệp FDI tại Bắc Ninh thường có quy trình kiểm tra nội bộ khá chặt chẽ nên việc tích hợp nội dung PCCC vào checklist sản xuất sẽ thuận tiện hơn. Kết quả kiểm tra nên được theo dõi đến khi hoàn thành khắc phục.
Báo cáo sự cố và near-miss
Near-miss là những tình huống chưa gây thiệt hại nhưng cho thấy nguy cơ sự cố có thể xảy ra. Ví dụ có thể là chập điện, tia lửa bất thường hoặc thiết bị phát nhiệt quá mức nhưng chưa hình thành đám cháy.
Việc ghi nhận và phân tích near-miss giúp doanh nghiệp xử lý nguyên nhân trước khi phát sinh hậu quả. Đội PCCC có thể cung cấp thông tin hiện trường để bộ phận EHS xây dựng biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Duy trì hoạt động đội PCCC sau khi thành lập
Họp định kỳ
Đội PCCC nên có hoạt động trao đổi định kỳ để cập nhật tình trạng cơ sở và phân công nhiệm vụ. Những thay đổi về dây chuyền, kho hoặc mặt bằng cần được thông báo để thành viên nắm được.
Cuộc họp không cần quá hình thức mà nên tập trung vào những nguy cơ thực tế và vấn đề đã phát hiện. Việc duy trì trao đổi giúp lực lượng luôn nắm được tình hình mới của cơ sở.
Kiểm tra phương tiện
Bình chữa cháy, thiết bị liên lạc và phương tiện hỗ trợ cần được kiểm tra thường xuyên. Thành viên phải biết chính xác thiết bị nào có thể sử dụng ngay khi xảy ra sự cố.
Nếu phát hiện thiết bị hư hỏng hoặc hết khả năng sử dụng, doanh nghiệp cần xử lý sớm. Không nên chờ đến kỳ kiểm tra lớn mới thay thế vì sự cố có thể xảy ra bất kỳ lúc nào.
Huấn luyện bổ sung
Nhân sự mới tham gia đội hoặc thành viên chưa thành thạo kỹ năng cần được huấn luyện bổ sung. Việc đào tạo cũng nên được thực hiện khi cơ sở đưa vào sử dụng hệ thống hoặc thiết bị mới.
Đối với nhà máy thường xuyên thay đổi nhân sự tại Bắc Ninh, huấn luyện bổ sung giúp duy trì năng lực của đội. Nếu chỉ huấn luyện một lần khi thành lập, chất lượng lực lượng có thể giảm dần theo thời gian.
Cập nhật danh sách khi nhân sự thay đổi
Khi đội viên nghỉ việc, chuyển ca hoặc chuyển sang cơ sở khác, danh sách cần được rà soát và bổ sung. Đây là công việc đơn giản nhưng thường bị doanh nghiệp bỏ quên.
Một danh sách đúng thực tế giúp quản lý biết chính xác ai đang chịu trách nhiệm ở từng khu vực. Đồng thời, doanh nghiệp dễ xác định nhu cầu huấn luyện đối với thành viên mới.
Tổ chức diễn tập cho đội PCCC cơ sở
Tình huống cháy giả định
Tình huống diễn tập nên được xây dựng dựa trên nguy cơ thực tế của nhà xưởng hoặc kho. Ví dụ, doanh nghiệp có thể giả định cháy tại khu vực điện, kho nguyên liệu hoặc dây chuyền sản xuất có nguy cơ cao.
Kịch bản càng sát thực tế thì giá trị huấn luyện càng lớn. Đội viên sẽ có cơ hội nhận biết những khó khăn thực sự về khoảng cách, lối tiếp cận và phương tiện chữa cháy.
Phân vai
Trước khi diễn tập, từng thành viên cần biết nhiệm vụ của mình như báo động, chữa cháy, cắt điện, hướng dẫn thoát nạn hoặc liên lạc. Việc phân vai giúp tránh tình trạng nhiều người cùng làm một việc nhưng bỏ sót nhiệm vụ khác.
Sau một số lần diễn tập, doanh nghiệp có thể thay đổi vai để tăng khả năng thích ứng của thành viên. Cách này cũng giúp hình thành lực lượng dự phòng khi người phụ trách chính vắng mặt.
Thực hành sử dụng thiết bị
Diễn tập là cơ hội để đội viên trực tiếp sử dụng các phương tiện được trang bị. Việc thao tác thực tế giúp phát hiện người còn lúng túng hoặc thiết bị khó tiếp cận.
Doanh nghiệp nên ghi nhận những lỗi thao tác để huấn luyện lại sau diễn tập. Mục tiêu không phải hoàn thành kịch bản thật nhanh mà là bảo đảm thành viên biết thực hiện đúng khi có sự cố thật.
Đánh giá thời gian xử lý
Thời gian phát hiện, báo động, triển khai chữa cháy và sơ tán nên được ghi nhận trong quá trình diễn tập. Đây là dữ liệu giúp doanh nghiệp đánh giá khả năng phản ứng của lực lượng.
Nếu một công đoạn mất quá nhiều thời gian, cần xác định nguyên nhân do bố trí thiết bị, khoảng cách hay kỹ năng của thành viên. Sau đó doanh nghiệp có thể điều chỉnh để lần diễn tập sau đạt hiệu quả tốt hơn.
Những lỗi thường gặp khi thành lập đội PCCC
Có quyết định nhưng đội không hoạt động
Một số cơ sở lập quyết định thành lập và danh sách thành viên chỉ để hoàn thiện hồ sơ nhưng không tổ chức hoạt động thực tế. Khi xảy ra cháy, thành viên không biết nhiệm vụ hoặc vị trí phương tiện nên đội gần như không phát huy được tác dụng.
Việc thành lập và duy trì hoạt động đội thuộc trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở đối với trường hợp thuộc diện phải tổ chức lực lượng. Vì vậy, doanh nghiệp cần quan tâm cả hoạt động sau khi ký quyết định.
Danh sách không đúng nhân sự
Danh sách có người đã nghỉ việc, chuyển công tác hoặc không thường xuyên có mặt là lỗi khá phổ biến. Điều này làm số lượng trên giấy khác xa lực lượng thực tế.
Doanh nghiệp nên kiểm tra danh sách cùng với hồ sơ nhân sự định kỳ. Mỗi khi có biến động lao động, bộ phận phụ trách PCCC cần được thông báo để cập nhật.
Chưa được tập huấn
Có đủ số người nhưng thành viên chưa có kiến thức và kỹ năng cần thiết thì khả năng xử lý cháy vẫn rất hạn chế. Đặc biệt, việc sử dụng sai phương tiện có thể làm mất thời gian trong những phút quan trọng đầu tiên.
Doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch huấn luyện gắn với điều kiện thực tế của cơ sở. Sau huấn luyện nên có thực hành để đánh giá khả năng tiếp thu của thành viên.
Không bố trí đủ người theo ca
Một nhà máy có đủ số đội viên nhưng toàn bộ tập trung ở ca ngày vẫn có thể gặp khoảng trống an toàn vào ca đêm. Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý tại các khu công nghiệp Bắc Ninh có nhiều doanh nghiệp sản xuất liên tục.
Doanh nghiệp nên kiểm tra số người thực tế trong từng ca chứ không chỉ nhìn vào tổng danh sách. Việc bố trí nhân sự dự phòng cũng giúp xử lý trường hợp nghỉ phép hoặc thay đổi lịch làm việc.
Dịch vụ thành lập đội PCCC cơ sở tại Bắc Ninh
Xác định cơ cấu lực lượng
Pháp Lý Gia Minh hỗ trợ doanh nghiệp tại Bắc Ninh rà soát loại hình cơ sở, số người thường xuyên làm việc, số ca và đặc điểm hoạt động để xác định phương án tổ chức lực lượng PCCC phù hợp. Nội dung này giúp doanh nghiệp tránh việc xây dựng đội chỉ theo số lượng mà không phù hợp với vận hành thực tế.
Đối với nhà xưởng, kho hoặc cơ sở có nhiều khu vực, lực lượng có thể được bố trí theo từng ca và từng vị trí làm việc. Cách tổ chức hợp lý giúp đội PCCC vừa đáp ứng yêu cầu pháp lý vừa có khả năng phản ứng khi xảy ra sự cố.
Soạn bộ hồ sơ thành lập
Pháp Lý Gia Minh hỗ trợ chuẩn hóa quyết định thành lập, danh sách thành viên, cơ cấu đội và nội dung phân công trách nhiệm theo tình trạng thực tế của doanh nghiệp. Hồ sơ được xây dựng thống nhất với nhân sự đang làm việc tại cơ sở.
Việc chuẩn hóa ngay từ đầu giúp doanh nghiệp dễ cập nhật khi có biến động nhân sự. Đồng thời, hồ sơ cũng trở thành cơ sở để triển khai huấn luyện và phân công nhiệm vụ thay vì chỉ sử dụng cho mục đích lưu trữ.
Hỗ trợ kế hoạch huấn luyện
Sau khi xác định danh sách thành viên, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch huấn luyện phù hợp với đặc điểm nguy hiểm cháy của cơ sở. Pháp Lý Gia Minh hỗ trợ doanh nghiệp rà soát nội dung cần chuẩn bị và sắp xếp hồ sơ liên quan đến hoạt động huấn luyện.
Đối với doanh nghiệp có nhiều ca, kế hoạch nên tính đến việc tổ chức sao cho các ca đều có thành viên được trang bị kỹ năng cần thiết. Đây là yếu tố quan trọng để lực lượng không bị lệch về ca hành chính.
Xây dựng cơ chế duy trì đội PCCC lâu dài
Sau khi thành lập, doanh nghiệp cần tiếp tục quản lý danh sách, phương tiện, huấn luyện và hoạt động diễn tập. Pháp Lý Gia Minh hỗ trợ xây dựng cách theo dõi để doanh nghiệp dễ kiểm soát các nội dung phải duy trì trong quá trình hoạt động.
Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp tại Bắc Ninh không chỉ có một bộ hồ sơ thành lập đội PCCC mà còn hình thành lực lượng có khả năng hoạt động thực tế. Khi nhân sự, mặt bằng hoặc quy mô sản xuất thay đổi, hệ thống cũng có thể được rà soát và cập nhật kịp thời.
Thành lập đội phòng cháy chữa cháy cơ sở là bước quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống an toàn phòng cháy, chữa cháy hiệu quả và tuân thủ đúng quy định pháp luật. Việc tổ chức đội PCCC bài bản, đào tạo thành viên và duy trì hoạt động thường xuyên giúp giảm thiểu nguy cơ cháy nổ, hạn chế thiệt hại khi xảy ra sự cố.
